Ngày Thống kê thế giới 20/10: Phát huy giá trị dữ liệu, thúc đẩy phát triển bền vững trong kỷ nguyên số

Thống kê là nền tảng thông tin quan trọng phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và hoạch định chính sách. Trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, việc nâng cao chất lượng, tính minh bạch và khả năng tiếp cận dữ liệu càng có ý nghĩa thiết thực đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, địa phương và toàn xã hội.

1. Lịch sử các kỳ kỷ niệm Ngày Thống kê Thế giới – Hành trình tôn vinh giá trị của dữ liệu

Ngày Thống kê Thế giới được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc chính thức thiết lập theo Nghị quyết số 64/267 ngày 03/6/2010, với ngày 20 tháng 10 được chọn là ngày kỷ niệm. Đến năm 2015, theo Nghị quyết số 69/282, Liên Hợp Quốc quyết định tổ chức Ngày Thống kê Thế giới định kỳ 5 năm một lần, nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của thống kê chính thức trong xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng và thúc đẩy phát triển bền vững.

Năm 2010, kỳ kỷ niệm đầu tiên mang chủ đề “Kỷ niệm những thành tựu của Thống kê”, đề cao ba giá trị cốt lõi: phục vụ, chuyên nghiệp và liêm chính. Đây là sự ghi nhận đối với những đóng góp của ngành thống kê trong cung cấp thông tin khách quan, chính xác và đáng tin cậy.

Năm 2015, kỳ kỷ niệm lần thứ hai với chủ đề “Dữ liệu tốt hơn. Cuộc sống tốt đẹp hơn” nhấn mạnh mối liên hệ giữa chất lượng dữ liệu và chất lượng cuộc sống. Thống kê không chỉ phản ánh thực trạng kinh tế – xã hội mà còn giúp xác định nhu cầu, phân bổ nguồn lực và đánh giá hiệu quả của các chính sách phát triển.

Năm 2020, trong bối cảnh đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, chủ đề “Kết nối thế giới bằng dữ liệu chúng ta có thể tin cậy” càng khẳng định tầm quan trọng của thông tin thống kê chính xác, kịp thời. Dữ liệu đáng tin cậy là cơ sở để các quốc gia đánh giá tình hình, xây dựng phương án ứng phó và phục hồi kinh tế – xã hội.

Năm 2025, Ngày Thống kê Thế giới lần thứ tư được tổ chức với chủ đề “Thúc đẩy thay đổi bằng dữ liệu và số liệu thống kê chất lượng cho mọi người” (Driving change with quality statistics and data for everyone). Kỳ kỷ niệm này có ý nghĩa đặc biệt khi gắn với dấu mốc 80 năm thành lập Liên Hợp Quốc, đồng thời diễn ra trong giai đoạn thế giới tăng tốc thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững.

Liên Hợp Quốc đã phối hợp tổ chức hội thảo trực tuyến toàn cầu kéo dài 24 giờ, kết nối các khu vực, chia sẻ kinh nghiệm, sáng kiến và tiến bộ về phương pháp luận, công nghệ thống kê. Thông điệp xuyên suốt là dữ liệu phải bảo đảm chất lượng, tính bao trùm, độ tin cậy và khả năng tiếp cận, qua đó hỗ trợ hoạch định chính sách hiệu quả và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.

Trong năm 2026, Liên Hợp Quốc tiếp tục thúc đẩy hiện đại hóa hệ thống thống kê, tăng cường ứng dụng khoa học dữ liệu, khai thác các nguồn dữ liệu mới và nâng cao khả năng cung cấp thông tin phục vụ các Mục tiêu phát triển bền vững. Phiên họp lần thứ 57 của Ủy ban Thống kê Liên Hợp Quốc tiếp tục đề cập đến các lĩnh vực như thống kê kinh tế, thống kê giới, dữ liệu lớn và khoa học dữ liệu phục vụ thống kê chính thức. Bên cạnh đó, nền tảng dữ liệu của Liên Hợp Quốc được hiện đại hóa nhằm tăng cường khả năng tiếp cận các nguồn dữ liệu chính thức, đáng tin cậy. Những định hướng này cho thấy thông điệp về dữ liệu chất lượng tiếp tục có giá trị lâu dài, đặc biệt khi thế giới đang bước vào giai đoạn quyết định để thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030.

2. Vai trò của Thống kê Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi số và phát triển

Trong quá trình phát triển đất nước và xây dựng chính quyền số, ngành Thống kê Việt Nam giữ vai trò quan trọng trong tổ chức thu thập, tổng hợp, phân tích và công bố thông tin thống kê, phục vụ công tác quản lý, điều hành của các cơ quan nhà nước, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và nhu cầu thông tin của người dân.

Thứ nhất, cung cấp dữ liệu tin cậy phục vụ hoạch định chính sách.

Thông tin thống kê phản ánh toàn diện tình hình kinh tế – xã hội, giúp các cơ quan quản lý đánh giá thực trạng, nhận diện xu hướng, dự báo những vấn đề phát sinh và xây dựng chính sách phù hợp. Chất lượng thống kê góp phần nâng cao tính khoa học, khách quan và hiệu quả trong quá trình ra quyết định.

Thứ hai, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản trị.

Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, dữ liệu thống kê chất lượng là đầu vào quan trọng cho phân tích, dự báo và các ứng dụng công nghệ. Việc đổi mới phương pháp thu thập, xử lý, tích hợp và phổ biến dữ liệu sẽ góp phần nâng cao chất lượng thông tin, rút ngắn thời gian cung cấp số liệu và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân.

Thứ ba, phục vụ công tác quản lý, điều hành và phát triển.

Đối với một đô thị lớn, có quy mô kinh tế và dân số đáng kể, thông tin thống kê có ý nghĩa thiết thực trong đánh giá tăng trưởng, cơ cấu kinh tế, thị trường lao động, hoạt động doanh nghiệp, đầu tư, thương mại, dịch vụ và chất lượng đời sống dân cư. Số liệu thống kê đầy đủ, chính xác, kịp thời là cơ sở quan trọng để Thành phố theo dõi các mục tiêu phát triển, xác định những vấn đề cần ưu tiên và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Thứ tư, tăng cường hội nhập và thực hiện các chuẩn mực thống kê quốc tế.

Việc tiếp thu phương pháp luận tiên tiến, nâng cao khả năng so sánh số liệu và tăng cường hợp tác quốc tế góp phần cải thiện chất lượng thống kê, đáp ứng yêu cầu theo dõi các mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao tính minh bạch của thông tin.

Để thực hiện tốt những nhiệm vụ trên, ngành Thống kê cần tiếp tục chú trọng chất lượng dữ liệu, hiện đại hóa quy trình nghiệp vụ, phát triển nguồn nhân lực, bảo đảm an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu theo quy định; đồng thời nâng cao khả năng phổ biến, khai thác và sử dụng số liệu thống kê trong toàn xã hội.

3. Kết luận – Phát huy truyền thống, nâng cao chất lượng thống kê vì sự phát triển bền vững

Ngày Thống kê Thế giới là dịp để nhìn lại những đóng góp của thống kê chính thức đối với sự phát triển của nhân loại, đồng thời nâng cao nhận thức về trách nhiệm của các cơ quan sản xuất, cung cấp và sử dụng dữ liệu. Dù không phải năm tổ chức kỳ kỷ niệm toàn cầu theo chu kỳ 5 năm, ngày 20/10/2026 năm nay vẫn là dịp có ý nghĩa để các cơ quan, đơn vị và người làm công tác thống kê tiếp tục lan tỏa giá trị của thông tin khách quan, khoa học và đáng tin cậy.

Đối với Thống kê Việt Nam nói chung và Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, mỗi số liệu được thu thập, xử lý và công bố là kết quả của quá trình lao động trách nhiệm, chuyên nghiệp và tuân thủ các nguyên tắc thống kê. Những thông tin ấy góp phần quan trọng vào công tác quản lý nhà nước, phát triển kinh tế – xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Phát huy tinh thần phục vụ, chuyên nghiệp và liêm chính; không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng dữ liệu và hiệu quả phổ biến thông tin thống kê chính là trách nhiệm, đồng thời là động lực để ngành Thống kê tiếp tục khẳng định vai trò trong kỷ nguyên số.

 

Dữ liệu chất lượng – Quyết sách đúng đắn – Phát triển bền vững.